Joop Schaminée's genomineerde verhaal Literatuurprijs 2009

Met dit verhaal in het Wessems werd Joop Schaminée uit Bemmel genomineerd voor de Veldeke Literatuurprijs 2009

Manke Gerrit

De koj trektj langsaam langs mien beinj omhoeag en ich veul hoe mien botte bietje bie bietje verstieve, mer ich zit hie gaer. 't Leefst snammedaags as de zon al 'n bietje begintj te zakke. Mien veut ruste op twieë groeate blök bazaltj, die als zwarte iesplate oet de beschoeiing omhoeag sjtaeke. 't Water van de Maas klotsjt rustig tieëge de kantj. Un stukske wiejer drieftj un gruupke mieëwe, in kalme bewaeginge op en neer. Geliek met de golve, die zjust door unne langskommendje boeat zeen opgetrokke. Un waterheunke sjravelt tussen de grillige stein aan de randj van 't water op zeuk nao slekskes en anger gedeerte. Langsaam gliedj de boeat verder van mich weg door 't water. Unne kempeneer, kin ich zeen aan de vorm en aan de groeatte; ich sjat get mieër den viefhongerd ton. HARI stond veurop 't sjeep, aan weersjkante van de kop. In sierlikke, roeaj kapitale. Harrie en Ria, of Harie en Riek. Veul sjeep zeen verneumdj nao de sjipper en zien vroumes.

Ich volg de sjerpe blik van de mieëwe, spits op onverwachte bewaeginge op 't water, loerendj nao get det ze kinne aete. Woea ich zit, is 't druueg, maer beneej glumme de stein van de natigheid. Dun bie 't water zeen deze begruujd mit dikke plakkate greun mos. Hie auch stjeit unne inkele pol reetgraas, woekere get braome en probeere un paar jonge wilge krampachtig 't water d'n kop te beeje. Woea 't water minder gemekkelik kintj bewaege, tösse de bazaltj­blök, gruie duuvelsknöppele; stief wieze de knöppele omhoeag. Ich weit det 't water van de Maas flink te kieër kan gaon, mer vandaag is 't rustig. Un kleine hongerd maeter wiejer stjroum-aaf uuever­spanne de betonne bäög van de brök 't water. Vreuger waas hiej ut vieerpontj, mer det kos de gruuj van al 't verkieër neet aan. Es ze noe toch us zuus wieveul autoos der langsraaze. Vreuger... 't Is net of met al 't water 't ganse laeve langs mich haer gliedj, steeds mieër sjtruimt van mich aaf, steeds minder blieft uuever. In de vertje, veurbie de brök, kuntj un volgend sjeep aangevare. Ut is nog te wieët om te zeen waat veur unne boeat 't is.

Ich bin vergruujd mèt 't water. Jaorelang höb ich as kappetein op unne sjleipboeat gewirktj, op de bènnevaartj, in deens van un groeat baggerbedrief. We sjleipte de grindjbek van de baggermuuele nao de steinbraeker un paar kilomaeter wieerop. De volle bek haer, de laege trök. Mèt griepers werdje 't grindj oet de iezere bek gesjöptj. Ich heeldj van 't geluidj wannieër de moel van de kraan oeappe ging en de keezjel eroet sjtruimde. Altied waor der tied veur un sigaretje, tieëge den aevundj naame we un fleske beer. Es 't hel vroear werdje de sterke sjleiper gebroektj om 't ies te braeke, wannieër de grindjgate dreigdje toe te vreere. 't Wirk mochtj natuurlik neet sjtilvalle. 't Gaaf un groeats geveul om de naas van de boeat in de sjtrakke iesvloor te boeare en te zeen wie de losgesjlage sjtökke teige 't iezer van de boeat omhoeagkwame. 't Liektj lang geleeje, 't is auch lang geleeje.

'Weer aan 't water?' huuer ich eemes plotseling van dunbie vraoge. Noe pas realizeer ich mich det 't gerinkel van un fietsbel - veur mien geveul van wiedweg geklonke - veur mich bestumtj waor. Es ich euver miene sjouwer omhoeag kiek, zeen ich boeave aan de kaaj unne donkere minsj sjtaon, gebaoge uuever ziene fiets, de kop omlieëch. Ut is Maan van d'n Sjemp, d'n oealieboer. We höbbe elkaar good gekandj. Mèt ziene kleine boeat bracht hae neet allein oealie rondj, mer auch allerlei angere zake. Unne drievendje winkel waor 't eigelik. Ich herinner mich veural kleine dinge wie nistele, illesteekskes en klits. Eedere waek kocht ich ein staefke oj klits, woea ich den 'n paar daag mèt deej. Maan hieët donkere kleier aan, waorin de kop liektj weg te zakke, en die sjtrak afstaeke tieëge de leechtblaue lòcht. Auch zien sjoon zeen donker. Eine voot steit op de grondj, de angere op de trapper. Zien henj ruste op 't stuur van de fiets. In ziene linkerhandj hieët 'r zien patsj vast, die hae bliekbaar net hieët aafgedaon.

'Heb se 't gehuuertj van Manke Gerrit? Hae hieët zich gister verhange in de sjop, achter zeen hoes, gewuuen tusse de gereid­sjappe. Ze höbbe 'm pas oere later gevonje. Hae waor al hielemaol sjtief. Ut is mer goot dat de aeger um neet ontdektj höbbe. Ze zoue zeker zien uich uitegpiktj höbbe.' De zinne sjeete als piele oet ziene mondj. Hae witj neet det ze mich deep in miene zeel rake.

'Joa, rotbieëste zeen ut', zeg ich trök. Ich zèt mein veut sjrap tieëge de stein onger mich, mien gedachte gaon nao Gerrit. Ich wiet det mien wuuerd nurges op sjloan.

Manke Gerrit. Neemes hieët oat geweete det 't meine sjout waor. Ich drejde 't stuur verkieërtj, precies de angere kantj op: zeen bein kwaom gekneljd tusse de grindjbak en de baggermuuele. Gerrit hieët mich d'r noeat op aangesproke, mer hae mot 't volges mich waal höbbe gewete. Zelf durfjde ich er neet euver te beginne, de ieërste maondj neet en auch neet de jaore dernao.

'Noe is 't neet allein meer ooze boeat dae sjleiptj,' waar 't ieërste det hae tieëge mich zach toen d'r 't zeekehoes mocht verlaote, mèt zien henj wiezendj nao ziene linkervoot. Ut is neet meer good gekomme mèt ziene voot. Mer, hoe hou ich kinne weite waat de gevolge zoude zeen? Det zien vroumes neet kos verdraage det hae d'n hiele daag toes woar? Dat hae meug gesjörgd waor, geine nuue energie kos vinje. Det hae vergaetelheid zou zeuke in de drank? Eín fleske beer werjde al gauw un hieleboel fleskes beer. Eedere kieër speuldje hae de bittere smaak d'rvan weg mèt unne sjlok aoje kloare. Un fles aoje klaore op edere krat beer, zao ongevieër zal ut gewaesj zeen. Ein op ein. Gerrit is neet meer trökgekomme op de sjleipboeat, ooze sjleipboeat. Zelf bin ich enkele joare later auch gsjtopt mit wirke. Hae waas de einige knecht. Ich kos 't vaare allein neet good aan. Mer 't water is blieve trèkke en edere daag zit ich hie aan de Maas.

En noe hieët Gerrit zich verhange. Mesjien is 't waal good zoea. Mien fout zal same mèt Gerrit begrave waere. Ich bin blie det de aeger hum mèt rust höbbe gelaote, dat zien lief neet noch mieër gesjonde is.

'Zoea. Nou. Den gaon ich mer weer us wieer,' huuer ich boeave mich sjpraeke. Vuuerdet ich get kin trök zegge, zeen ich hoe Maan van d'n Sjemp op ziene fiets sjtapt en effekes later de hoeage boulevard aafriedj. Ich richt mien blikke weer op 't water.

De boeat dae ich dunderbie zeen komme, hieët intusse de brök gepasseerd. Ut is unne rijnaak. Die komme hie geraegeldj veurbie. Aan de deepe ligging kan ich zeen dat hae lading hieët, mer de luuke zeen toe, zodet ich neet kan zeen waat de sjipper verveurtj. Langsaam gliedj de boeat door 't water, det bie de achterstaeve roe omhoeach spatj door de kracht van de sjroof. De mieëwe zulle zoë direkt weer op de golve deine.

Joop Schaminée, 21 september 2009.